E tusa ai ma le Ofisa o Tala Fou a le Xinhua, na sainia aloaia le Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP) i le aso 15 o Novema i le taimi o fonotaga a Taitai o le East Asia Cooperation, ma faailogaina ai le fanau mai o le eria fefaatauaʻiga saoloto aupito tele i le lalolagi faatasi ai ma le faitau aofaʻi aupito tele, le tele o sui auai eseese ma le tele o le gafatia mo le atinaʻe.
Talu mai le toe fuataʻiga ma le tatalaina i le silia ma le 40 tausaga talu ai, ua faatumauina e le pisinisi ie se atinaʻe mautu ma maloloina, ma faia se sao taua i le tele o suiga tau tamaoaiga, ma e leʻi lūlūina lava lana pisinisi autū. Faatasi ai ma le sainia o le RCEP, o le a aumaia ai foi e le pisinisi lolomi ma vali ie ni faamanuiaga faavae e leʻi mafaufauina muamua. O a mea patino o loʻo i totonu, faamolemole tagaʻi i le lipoti o loʻo mulimuli mai!
E tusa ai ma le CCTV News, o le fonotaga lona fa a taitai o le Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP) sa faia i se faatulagaga vitio i le taeao nei (Novema 15).
E to’a 15 ta’ita’i o Saina, na saunoa i le aso ua tatou molimauina le sainia o maliega fa’apa’aga fa’aitulagi tau tamaoaiga (RCEP), o se vaega o le faitau aofa’i aupito tele i le lalolagi e auai i ai, o le fausaga e sili ona eseese, o le gafatia o atina’e o le eria fefa’ataua’iga saoloto aupito tele, e le na’o se galulue fa’atasi fa’aitulagi i Asia i sasa’e o se fa’ailoga mata’ina, ae o le manumalo o le tele o itu ma fefa’ataua’iga saoloto o le a fa’aopoopoina ai se mea fou e fa’alauiloa ai le atina’eina fa’aitulagi ma le manuia o le malosiaga fa’atino, o le malosiaga fou e ausia ai le tuputupu a’e toe fa’aleleia mo le tamaoaiga o le lalolagi.
Palemia Li: Ua sainia le RCEP
O se manumalo o le tele o itu ma fefaʻatauaʻiga saoloto
Na saunoa le Palemia o Li Keqiang i le taeao o Novema 15 e auai i le fonotaga lona fa a taitai o le "Maliliega Fa'apa'aga Fa'ale-tamaoaiga Lautele Fa'aitulagi" (RCEP). Na saunoa le Palemia o Li Keqiang e 15 o le asō ua tatou molimauina le sainia o maliega fa'apa'aga fa'ale-tamaoaiga lautele fa'aitulagi (RCEP), o se vaega o le faitau aofa'i aupito tele i le lalolagi e auai i ai, o le tele o le fausaga eseese, o le gafatia o atina'e o le eria fefa'ataua'iga saoloto aupito tele, e le na'o se galulue fa'atasi fa'aitulagi i Asia i Sasa'e o se mea taua tele, ae o le manumalo o le tele o itu ma fefa'ataua'iga saoloto o le a fa'aopoopoina ai se mea fou e fa'alauiloa ai le atina'e fa'aitulagi ma le manuia o le malosiaga fa'agaoioi, o le malosiaga fou e ausia ai le tuputupu a'e toe fa'aleleia mo le tamaoaiga o le lalolagi.
Na taʻua e Li, i lalo o le tulaga faavaomalo o loʻo iai nei, o le sainia o le RCEP ina ua mavae le valu tausaga o feutanaiga ua maua ai e tagata le malamalama ma le faʻamoemoe i le puao. Ua faʻaalia ai o le tele o itu ma fefaʻatauaʻiga saoloto o le ala autu ma o loʻo faʻatusalia pea le itu saʻo mo le tamaoaiga o le lalolagi ma tagata soifua. Ia filifili tagata e filifili le lotogatasi ma le galulue faʻatasi nai lo feeseeseaiga ma feeseeseaʻiga i luma o luʻitau, ma ia latou fesoasoani le tasi i le isi ma fesoasoani le tasi i le isi i taimi faigata nai lo faiga faʻavae a le tuaoi ma le matamata i le afi mai mamao. Seʻi o tatou faʻaali atu i le lalolagi o le tatala ma le galulue faʻatasi o le pau lea o le auala e ausia ai taunuʻuga manumalo mo atunuʻu uma. O le ala i luma o le a le faigofie lava. Pe a tatou tumau mausali i lo tatou talitonuga ma galulue faʻatasi, o le a mafai ona tatou aumaia se lumanaʻi sili atu ona susulu mo Asia i Sasaʻe ma tagata soifua atoa.
Matagaluega o Tupe: Ua osia e Saina ma Iapani se maliliega mo le taimi muamua
Fa'atulagaga fa'aitiitiga o lafoga fa'alua
I le aso 15 o Novema, e tusa ai ma le upega tafaʻilagi a le Matagaluega o Tupe, o le maliega a le RCEP i le faʻasaʻolotoina o fefaʻatauaʻiga o oloa ua maua ai ni taunuuga lelei. O le faʻaitiitia o lafoga i le va o atunuu auai e faʻavae tele lava i luga o le tautinoga i le leai o se lafoga i le taimi lava lea ma le leai o se lafoga i totonu o le 10 tausaga. O le FTA e faʻamoemoeina o le a ausia se alualu i luma tele i lona fausiaina faʻasolosolo i se taimi puʻupuʻu. Ua oʻo atu Saina ma Iapani i se faʻatulagaga faʻaitiitia lafoga mo le taimi muamua, o se faʻailoga o se alualu i luma faʻasolopito. O le maliega e fesoasoani i le faʻalauiloaina o se tulaga maualuga o le faʻasaʻolotoina o fefaʻatauaʻiga i totonu o le itulagi.
O le manuia o le sainia o le RCEP e matuā tāua tele i le faʻaleleia atili o le toe faʻaleleia o le tamaoaiga o atunuʻu ina ua maeʻa le faʻamaʻi ma le faʻalauiloaina o le manuia ma le atinaʻe i se taimi umi. O le faʻateleina o le faʻasaʻolotoina o fefaʻatauaʻiga o le a aumaia ai le faʻamalosia atili i le tamaoaiga faʻaitulagi ma le manuia o fefaʻatauaʻiga. O faʻamanuiaga faʻapitoa o le maliega o le a aoga tuusaʻo i tagata faʻatau ma pisinisi tau alamanuia, ma o le a i ai se sao taua i le faʻamauoaina o filifiliga i le maketi a tagata faʻatau ma le faʻaitiitia o tau o fefaʻatauaʻiga mo pisinisi.
Ua faʻatinoina ma le faʻamaoni e le Matagaluega o Tupe faʻaiʻuga ma fuafuaga a le Komiti Tutotonu a le CPC ma le Fono a le Setete, ua auai ma le malosi ma faʻalauiloa le maliega a le RCEP, ma ua faʻatinoina le tele o galuega auiliili i le faʻaitiitia o lafoga mo fefaʻatauaʻiga o oloa. O le isi laʻasaga, o le a faia ma le malosi e le Matagaluega o Tupe le galuega o le faʻaitiitia o lafoga o le maliega.
A maeʻa le valu tausaga o le "Tamoʻe mamao"
O le feagaiga, na amataina e atunuu e 10 o le ASEAN ma e aofia ai paaga e ono mo talanoaga — Saina, Iapani, Korea i Saute, Ausetalia, Niu Sila ma Initia — e faamoemoe e fausia se maliega tau fefaatauaiga saoloto e 16 atunuu ma se maketi e tasi e ala i le tipiina o pa puipui o lafoga ma isi lafoga.
O feutanaiga, lea na faʻalauiloa aloaia ia Novema 2012, e aofia ai le tele o vaega e aofia ai pisinisi laiti ma feololo, tupe teufaafaigaluega, galulue faʻatasi tau tamaoaiga ma tekonolosi, ma fefaʻatauaʻiga o oloa ma auaunaga.
I le fitu tausaga ua mavae, ua tolu fonotaga a taitai o Saina, 19 fonotaga a minisita ma le 28 taamilosaga o feutanaiga aloaia.
I le aso 4 o Novema, 2019, o le fonotaga lona tolu a taitai, o le maliega faapaaga tau tamaoaiga atoatoa faaitulagi i se faamatalaga soofaatasi, na faasilasila mai ai le faaiuga o talanoaga atoa a atunuu e 15 ma toetoe lava o feutanaiga uma e uiga i maketi, o le a amata ai le galuega o le suʻesuʻeina o tusitusiga faaletulafono, ma o Initia mo le "faafitauli taua e leʻi foiaina" e le auai mo sina taimi i le maliega.
O le aofaʻi atoa o le GDP e silia ma le $25 tiliona
E aofia ai le 30% o le faitau aofaʻi o le lalolagi
Na saunoa Zhang Jianping, o le faatonu o le Nofoaga Autu mo Suesuega Tau Tamaoaiga Faaitulagi a le Aoga a le Matagaluega o Fefaatauaiga, o le FAAITULAFONO Atoa o le Paaga Tau Tamaoaiga Faaitulagi (RCEP) e iloga i lona telē ma le malosi o le aofia ai o tagata uma.
E oʻo atu i le 2018, o le a aofia ai e sui e 15 o le maliega le tusa ma le 2.3 piliona tagata, poʻo le 30 pasene o le faitau aofaʻi o le lalolagi. Faatasi ai ma le GDP tuufaatasi e silia ma le $25 tiliona, o le a avea le itulagi ma eria fefaatauaiga saoloto aupito tele i le lalolagi.
O le REGIONAL Comprehensive Economic Partnership (RCEP) o se ituaiga fou o maliega tau fefaatauaiga SA'OLOA e sili atu ona aofia ai nai lo isi maliega tau fefaatauaiga saoloto o loʻo faʻatinoina i le lalolagi atoa. O le MALILIEGA e le gata ina aofia ai fefaatauaiga o oloa, foia o feeseeseaiga, fefaatauaiga o auaunaga ma tupe teufaafaigaluega, ae faapea foi mataupu fou e pei o aia tatau tau meatotino tau le atamai, fefaatauaiga faatekinolosi, tupe ma fesootaiga.
E silia ma le 90% o oloa e ono aofia i le vaega o le zero-tariff
Ua malamalama o le feutanaiga a le RCEP e faʻavae i luga o le galulue faʻatasi muamua "10+3" ma faʻalauteleina atili lona lautele i le "10+5". Ua uma ona faʻatuina e Saina se vaega tau fefaʻatauaʻiga saoloto ma atunuʻu e sefulu o le ASEAN, ma o le vaega tau fefaʻatauaʻiga saoloto ua aofia ai le silia ma le 90 pasene o lafoga i itu uma e lua e aunoa ma se lafoga.
Na saunoa Zhu Yin, o le polofesa lagolago o le Matagaluega o Pulega Lautele i le Aoga o Sootaga Faavaomalo, e mautinoa lava o le a faia e feutanaiga a le RCEP nisi laasaga e faaitiitia ai pa puipui o lafoga, ma o le a aofia ai le 95 pasene pe sili atu foi oloa i le vaega o lafoga e leai se totogi i le lumanai. O le a tele atu foi avanoa i maketi. O le faalauteleina o le au auai mai le 13 i le 15 o se faamalosiauga tele lea o faiga faavae mo pisinisi fefaatauaiga mai fafo.
O fuainumera ua faaalia ai i kuata muamua e tolu o lenei tausaga, o le tele o fefaatauaiga i le va o Saina ma ASEAN na oo atu i le $481.81 piliona, ua siitia i le 5% i lea tausaga ma lea tausaga. Ua avea le ASEAN ma paaga fefaatauaiga sili ona tele a Saina i aso ua mavae, ma ua faateleina tupe teufaafaigaluega a Saina i le ASEAN i le 76.6% i lea tausaga ma lea tausaga.
E le gata i lea, o le maliega e fesoasoani foi i le fausiaina o sapalai ma filifili taua i le itulagi. Na taʻua e le sui faipule o fefaʻatauaʻiga faavaomalo ma sui o Wang Shouwen, o le fausiaina o se sone fefaʻatauaʻiga saoloto i le itulagi, e fesoasoani e fausia ai se eria i le lotoifale e tusa ai ma le tulaga lelei faʻatusatusa, o le sapalai ma le filifili taua i le itulagi o le tafega o oloa, tafega o tekinolosi, tafega o auaunaga, tafega o tupe faavae, e aofia ai tagata faigaluega i isi tuaoi e mafai ona i ai se tulaga lelei tele, ma fausia ai le aafiaga o le fausiaina o fefaatauaiga.
Se'i vagana'i le pisinisi o lavalava. Afai e auina atu e Viatename ana lavalava i Saina i le taimi nei, e tatau ona totogi lafoga, ma afai e auai i le FTA, o le a amata ona fa'atinoina le filifili taua fa'aitulagi. O le aumaia o fulufulu mamoe mai Ausetalia, Niu Sila, Saina na sainia se maliega tau fefa'ataua'iga saoloto aua, o lea i le lumana'i atonu e leai ni tiute o le aumaia o fulufulu mamoe, o le aumaia mai Saina pe a uma ona lalagaina ie, e mafai ona auina atu i fafo le ie i Viatename, toe auina atu i fafo lavalava i Vietnam pe a uma ona fa'aaoga lenei ie i Korea i Saute, Iapani, Saina ma isi atunu'u, atonu e leai ni tiute o nei mea, ma fa'alauiloa ai le atina'eina o le pisinisi ie ma lavalava i le lotoifale, fo'ia ai galuega, ma o le auina atu i fafo e matua lelei tele fo'i.
O le mea moni, o pisinisi uma i le itulagi e mafai ona auai i le faʻaputuina o le taua o le nofoaga na afua mai ai, lea e matua aoga tele i le faʻalauiloaina o fefaʻatauaʻiga faʻatasi ma tupe teufaafaigaluega i totonu o le itulagi.
O le mea lea, afai e sili atu i le 90% o oloa a le RCEP e faasolosolo malie ona tuusaunoa mai lafoga pe a uma ona sainia le RCEP, o le a matua faateleina ai le malosi tau tamaoaiga o le silia ma le toasefululua o atunuu, e aofia ai Saina.
Tagata Tomai Faapitoa: Fausiaina o nisi galuega
O le a matou faʻaleleia atili le soifua manuia o o matou tagatanuu
“Faatasi ai ma le sainia o le RCEP, ua fanau aloaia ai se eria fefaataua’iga saoloto e sili ona tele le faitau aofa’i o tagata, o le tamaoaiga ma fefa’ataua’iga sili ona tele ma le gafatia sili ona tele o atina’e i le lalolagi.” I se fa’atalatalanoaga ma le 21st Century Business Herald, na ta’ua ai e Su Ge, o le taitaifono lagolago o le Pacific Economic Cooperation Council ma le sa avea muamua ma Peresetene o le China Institute of International Studies, e fa’apea, i le vaitaimi ina ua mae’a le COVID-19, o le a fa’aleleia atili ai e le RCEP le tulaga o le galulue fa’atasi o le tamaoaiga i le itulagi ma fa’aosofia ai le toe fa’aleleia o le tamaoaiga i le itulagi o Asia ma le Pasefika.
“I le taimi o loʻo i ai suiga tetele i le lalolagi e leʻi vaʻaia i le seneturi, o le itulagi o Asia ma le Pasefika o loʻo i ai se sao taua i le atinaʻeina o le tamaoaiga o le lalolagi.” I le tulaga tau tamaoaiga o le lalolagi o Amerika i Matu, Asia ma le Pasefika ma Europa, o le galulue faʻatasi i le va o Saina ma le ASEAN e iai le gafatia e avea ai lenei liʻo fefaʻatauaʻiga ma nofoaga autu mo fefaʻatauaʻiga ma tupe teufaafaigaluega a le lalolagi.” Fai mai Sugar.
Ua ta’ua e Mr Suger e na’o sina vaega itiiti lava o lo’o tua ai le vaega fefa’ataua’iga fa’aitulagi mai le EU i fefa’ataua’iga fa’alelalolagi. A’o fa’atumauina pea e le tamaoaiga o Asia ma le Pasefika se tuputupu a’e mautu, o lenei vaega fefa’ataua’iga SA’OLOTO o le a avea ma se nofoaga fou susulu mo le tuputupu a’e o le tamaoaiga o le lalolagi i le mae’a ai o le fa’ama’i.
E ui o loo finau nisi e faapea o tulaga faatonuina e le lava le maualuga pe a faatusatusa i le CPTPP, Le Paaga Faavaomalo ma le Faagasolo i le Pasefika, ae ua ta’ua e Mr. Sugar e iai foi ni tulaga lelei taua o le RCEP. “E aofia ai le tele o autu, e aofia ai e le gata i le aveesea o papupuni tau fefaatauaiga i totonu ma le fausiaina ma le faaleleia atili o le siosiomaga tau tupe teufaafaigaluega, ae faapea foi ma fuafuaga e fesoasoani i le faalauteleina o fefaatauaiga i auaunaga, faapea foi ma le faamalosia o le puipuiga o meatotino tau le atamai.”
Na ia faamamafaina o le sainia o le RCEP o le a auina atu ai se faailoilo taua tele, e ui lava i aafiaga e tolu o le puipuiga o fefaatauaiga, faiga e le aofia ai atunuu ma le COVID-19, o le tamaoaiga ma le itu tau fefaatauaiga o le itulagi o Asia ma le Pasefika o loo faaalia pea le malosi o le atinae gafataulimaina.
Na taʻu atu e Zhang Jianping, o le faatonu o le Nofoaga Autu mo Suesuega mo le Galulue Faatasi o le Tamaoaiga Faaitulagi i lalo o le Matagaluega o Fefaatauaiga, i le 21st Century Business Herald o le a aofia ai e le RCEP maketi tetele e lua o le lalolagi e sili ona gafatia le tuputupu aʻe, o le 1.4 piliona tagata o Saina ma le 600 miliona tagata o ASEAN. I le taimi lava e tasi, o nei tamaoaiga e 15, o ni afi taua o le tuputupu aʻe o le tamaoaiga i le itulagi o Asia-Pasefika, o ni punaoa taua foi o le tuputupu aʻe o le lalolagi.
Na taʻua e Zhang Jianping o le taimi lava e faʻatinoina ai le maliega, o le a vave ona faʻatupulaia le manaʻoga tau fefaʻatauaʻiga i totonu o le itulagi ona o le tele o le aveeseina o pa puipui o lafoga ma mea e le o ni lafoga ma pa puipui o tupe teufaafaigaluega, o le aafiaga lea o le fausiaina o fefaʻatauaʻiga. I le taimi lava e tasi, o fefaʻatauaʻiga ma paʻaga e le o ni itumalo o le a faʻaliliuina faʻatasi i fefaʻatauaʻiga i totonu o itumalo, o le aafiaga lea o fefaʻatauaʻiga. I le itu tau tupe teufaafaigaluega, o le maliega o le a aumaia ai foʻi ni faʻaopoopoga o tupe teufaafaigaluega. O le mea lea, o le RCEP o le a faʻaleleia atili ai le tuputupu aʻe o le GDP o le itulagi atoa, faʻatupuina ai nisi galuega ma faʻaleleia atili ai le soifua manuia o atunuʻu uma.
“O faʻalavelave tau tupe uma poʻo faʻalavelave tau tamaoaiga e maua ai se fesoasoani tele i le tuʻufaʻatasia o le tamaoaiga faʻaitulagi auā e manaʻomia e paʻaga tau tamaoaiga uma ona nonofo faʻatasi e feagai ai ma omiga mai fafo. I le taimi nei, o loʻo feagai le lalolagi ma le luʻitau o le faʻamaʻi COVID-19 ma e leʻi sao mai le paʻu o le tamaoaiga o le lalolagi. I lenei tulaga, o le faʻamalosia o le galulue faʻatasi i totonu o itulagi o se manaʻoga moni.” “E manaʻomia ona tatou faʻaaogaina atili le gafatia i totonu o maketi tetele o loʻo aofia i le RCEP, aemaise lava o le itulagi lea e sili ona vave le tuputupu aʻe o le manaʻoga faʻavaomalo ma le malosi o le atinaʻe,” o le saunoaga lea a Zhang.
Taimi na lafoina ai: 23-Nov-2020




