Ua iu lava ina faia se suiga fou i le maliega lona fa o le Paaga Fa'aletamaoaiga Fa'aitulagi lona fa ua leva ona fa'atalitali i ai. I se fonotaga ma le au tusitala i le aso 11 o lenei masina, na fa'alauiloa aloaia ai e le Matagaluega o Fefa'ataua'iga ua mae'a feutanaiga a atunu'u e 15 i vaega uma o le Paaga Fa'aletamaoaiga Fa'aitulagi lona fa (RCEP).
Ua foiaina vaega uma o feeseeseaiga, ua maeʻa le iloiloga o tusitusiga faaletulafono uma, ma o le isi laasaga o le uunaia lea o vaega e sainia aloaia le maliega i le aso 15 o lenei masina.
O le RCEP, lea e aofia ai Saina, Iapani, Korea i Saute, sui auai e toasefulu o le Association of Southeast Asian Nations, Ausetalia ma Niu Sila, o le a fausia ai le eria fefaataua’iga saoloto aupito tele i Asia ma aofia ai le 30 pasene o le oloa fa’alotoifale atoa ma fefaataua’iga i le lalolagi atoa. O le a avea fo’i ma uluai fa’avae mo fefa’ataua’iga saoloto i le va o Saina, Iapani ma Korea i Saute.
O le sini a le RCEP o le fausiaina lea o se maliega tau fefaatauaiga saoloto mo le maketi e tasi e ala i le tipiina o pa puipui o lafoga ma pa puipui e le o ni lafoga. Na faamavae Initia mai talanoaga ia Novema ona o feeseeseaiga i luga o lafoga, faaletonu tau fefaatauaiga ma isi atunuu ma pa puipui e le o ni lafoga, ae o isi atunuu e 15 ua fai mai o le a latou taumafai e sainia le maliega i le 2020.
A toʻa le faʻafitauli i le RCEP, o le a maua ai e Saina se avanoa e faʻaleleia atili ai fefaʻatauaʻiga i fafo.
Ua umi ma faigata le ala i feutanaiga, ma ua faafuaseʻi ona alu ese Initia mai le galuega.
O maliega fa'apa'aga fa'ale-itulagi fa'apitoa mo le tamaoaiga (Regional Comprehensive Economic Partnership, RCEP), na fa'alauiloa e atunu'u e 10 o le ASEAN ma Saina, Iapani, Korea i Saute, Ausetalia, Niu Sila, Initia, o maliega tau fefa'ataua'iga saoloto e ono ma atunu'u o le ASEAN e auai fa'atasi, e 16 atunu'u, e fa'amoemoe e fa'aitiitia lafoga ma pa puipui e le o ni lafoga, fa'atuina se maketi tu'ufa'atasi mo fefa'ataua'iga saoloto.
maliega. I le faaopoopo atu i le faaitiitia o lafoga, sa faia ai feutagaiga i le faia o tulafono i le tele o vaega, e aofia ai aia tatau tau meatotino tau le atamai, fefaatauaiga i luga o le initaneti (EC) ma taualumaga tau tiute.
Mai le vaaiga a le faagasologa o sauniuniga mo le RCEP, na fuafuaina ma faalauiloaina le RCEP e le ASEAN, ae sa i ai le sao taua a Saina i le faagasologa atoa.
I le 21st ASEAN Summit na faia i le faaiuga o le 2012, na sainia ai e atunuu e 16 le faavae o le RCEP ma faasilasila ai le amataga aloaia o feutanaiga. I le isi valu tausaga, sa i ai ni taamilosaga uumi ma faigata o feutanaiga.
Na auai le Palemia o Saina o Li Keqiang i le Fonotaga lona tolu a Taitai o le RCEP i Bangkok, Taialani, i le aso 4 o Novema, 2019. I lenei fonotaga, na faaiuina ai e le RCEP feutagaiga autu, ma na tuuina atu ai e taitai o atunuu e 15 vagana ai Initia se faamatalaga soofaatasi e uiga i le RCEP, ma valaau ai mo le faaauauina o feutagaiga ma le sini o le sainia o le RCEP i le 2020. O se laasaga taua tele lea mo le RCEP.
Peita’i, o le fonotaga fo’i lea na fa’aui ai Initia i le minute mulimuli, o lē na suia lona uiga mai lea taimi i lea taimi, ma filifili ai e lē sainia le RCEP. I le taimi lea, na ta’ua ai e le Palemia o Initia o Narendra Modi ni feeseesea’iga e uiga i lafoga, aitalafu tau fefa’ataua’iga ma isi atunu’u ma fa’alavelave e lē o ni lafoga o le mafua’aga lea o le fa’ai’uga a Initia e lē sainia le RCEP.
Sa iloiloina e le Nihon Keizai Shimbun lenei mea ma faapea mai:
I feutanaiga, o loʻo i ai se lagona malosi o le faʻalavelave ona o loʻo i ai se aitalafu tele i fefaʻatauaʻiga a Initia ma Saina ma o loʻo popole neʻi aʻafia pisinisi i totonu o le atunuʻu i le faʻaititia o lafoga. I laʻasaga mulimuli o feutanaiga, e manaʻo foʻi Initia e puipuia ana pisinisi; Faatasi ai ma le le mautu o le tamaoaiga o lona atunuu, ua tatau ai ia Mr. Modi ona liliu atu lona mafaufau i mataupu tau i totonu o le atunuʻu e pei o le maualuga o le leai o ni galuega ma le mativa, o se popolega tele nai lo le faʻasaʻolotoina o fefaʻatauaʻiga.
Ua auai le Palemia o Initia o Narendra Modi i le Fonotaga a le ASEAN i le aso 4 o Novema, 2019
I le tali atu i nei atugaluga, na faamamafaina ai e Geng Shuang, o le fofoga fetalai mo le Matagaluega o Mataupu Tau i Fafo a Saina i lena taimi, e faapea, e leai se faamoemoe o Saina e tulituliloa se fefaatauaiga faasili ma Initia ma e mafai e itu e lua ona faalauteleina atili o latou mafaufauga ma faalauteleina le galulue faatasi. Ua sauni Saina e galulue faatasi ma itu uma i le agaga o le femalamalamaai ma le fetuutuunai e faaauau ai feutagaiga e foia ai mataupu o loo feagai ma Initia i feutagaiga, ma talia le vave auai o Initia i le Maliega.
I le feagai ai ma le solomuli faafuaseʻi o Initia, o nisi atunuu o loʻo tauivi e fuafua ona faʻamoemoega moni. Mo se faʻataʻitaʻiga, o nisi atunuu o le ASEAN, ua fiu i le uiga o Initia, na latou fautuaina se maliega "faʻateʻaina o Initia" o se filifiliga i feutanaiga. O le sini ia faʻamaeʻa muamua feutanaiga, faʻamalosia fefaʻatauaʻiga i totonu o le itulagi ma selesele "iʻuga" i se taimi vave e mafai ai.
Ae o Iapani, i le isi itu, ua fa’amamafa soo lava le taua o Initia i feutanaiga a le RCEP, ma fa’aalia ai se uiga o le “e le aunoa ma Initia”. I lena taimi, na fai mai ai nisi o ala o faasalalauga a Iapani na tetee Iapani i le “fa’ate’aina o Initia” aua na fa’amoemoe e mafai e Initia ona auai i le “manatu saoloto ma tatala o le Indo-Pasefika” na tu’uina atu e Iapani ma le Iunaite Setete o se fuafuaga tau tamaoaiga ma fa’ava-o-malo, lea na ausia ai le fa’amoemoe o le “taofia” o Saina.
I le taimi nei, talu ai ona sainia e atunuu e 15 le RCEP, ua talia e Iapani le mea moni e faapea o le a le auai Initia.
O le a faʻaleleia atili ai le tuputupu aʻe o le GDP i le itulagi, ma ua sili atu ona iloga le taua o le RCEP i le feagai ai ma le faʻamaʻi pipisi.
Mo le itulagi atoa o Asia ma le Pasefika, o le RCEP o se avanoa tele faapisinisi. Na taʻua e Zhang Jianping, o le faatonu o le Nofoaga Autu mo Suesuega mo le Galulue Faatasi o Tamaoaiga Faaitulagi i lalo o le Matagaluega o Fefaatauaiga, o le a aofia ai e le RCEP maketi tetele e lua o le lalolagi e sili ona gafatia le tuputupu aʻe, o le maketi a Saina e 1.4 piliona tagata ma le maketi a ASEAN e silia ma le 600 miliona tagata. I le taimi lava e tasi, o nei tamaoaiga e 15, o ni afi taua o le tuputupu aʻe o le tamaoaiga i le itulagi o Asia ma le Pasefika, o ni punaoa taua foi o le tuputupu aʻe o le lalolagi.
Na taʻua e Zhang Jianping o le taimi lava e faʻatinoina ai le maliega, o le a vave ona faʻatupulaia le manaʻoga mo fefaʻatauaʻiga faʻatasi i totonu o le itulagi ona o le tele o le aveeseina o pa puipui o lafoga ma e le o ni lafoga ma pa puipui o tupe teufaafaigaluega, o le aafiaga lea o le fausiaina o fefaʻatauaʻiga. I le taimi lava e tasi, o fefaʻatauaʻiga ma paʻaga e le o ni itumalo o le a faʻaliliuina atu i fefaʻatauaʻiga i totonu o itumalo, o le aafiaga lea o fefaʻatauaʻiga. I le itu o tupe teufaafaigaluega, o le maliega o le a aumaia ai foʻi ni faʻaopoopoga o tupe teufaafaigaluega. O le mea lea, o le RCEP o le a faʻaleleia atili ai le tuputupu aʻe o le GDP o le itulagi atoa, faʻatupuina ai nisi galuega ma faʻaleleia atili ai le soifua manuia o atunuʻu uma.
O loʻo salalau vave le faʻamaʻi pipisi i le lalolagi atoa, o loʻo i ai le tamaoaiga o le lalolagi i se tulaga faigata tele, ma o loʻo taatele le faʻapito ma le faʻasauā. I le avea ai ma se sui taua o le galulue faʻatasi a le Itumalo i Asia i Sasaʻe, ua taʻimua Saina i le tau faasaga i le faʻamaʻi pipisi ma le toe faʻaleleia o le tuputupu aʻe o le tamaoaiga. I le faʻatusatusaga o lenei tulaga, e tatau i le konafesi ona auina atu faʻailoga taua nei:
Muamua, e manaʻomia ona tatou faʻamalosia le mautinoa ma faʻamalosia le autasi. E sili atu le taua o le mautinoa nai lo le auro. Naʻo le lotogatasi ma le galulue faʻatasi e mafai ona puipuia ma pulea ai le faʻamaʻi.
Lua, fa'aloloto le galulue fa'atasi e fa'asaga i le covid-19. E ui ina vaeluaina i tatou e mauga ma vaitafe, ae tatou te fiafia i le malamalama o le masina e tasi i lalo o le lagi e tasi. Talu mai le pepesi o le fa'ama'i pipisi, ua galulue fa'atasi Saina ma isi atunu'u i le itulagi ma lagolago le tasi i le isi. E tatau i vaega uma ona fa'aloloto atili le galulue fa'atasi i le soifua maloloina lautele.
Tolu, o le a tatou taulaʻi atu i le atinaʻeina o le tamaoaiga. O le faʻavaomaloina o le tamaoaiga, le faʻasaʻolotoina o fefaʻatauaʻiga ma le galulue faʻatasi faʻaitulagi e taua tele e tau faʻatasi ai ma le faʻamaʻi pipisi, faʻalauiloa le toe faʻaleleia o le tamaoaiga ma faʻamautu le sapalai ma le filifili o alamanuia. Ua sauni Saina e galulue faʻatasi ma atunuʻu i le itulagi e fausia ni fesoʻotaʻiga o le "ala vave" ma le "ala lanumeamata" mo fefaʻatauaʻiga o tagata faigaluega ma oloa e fesoasoani ai i le toe amata o galuega ma gaosiga ma taʻitaʻia le toe faʻaleleia o le tamaoaiga.
Fa, e manaʻomia ona tatou tausisi i le itu o le galulue faʻatasi faʻaitulagi ma taulimaina lelei feeseeseaiga. E tatau i vaega uma ona lagolagoina ma le mausali le tele o itu, tausisia le ogatotonu o le ASEAN, tausisi i le fausiaina o le autasi, faʻafetaui le tulaga mafanafana o le tasi ma le isi, aloese mai le faʻalauiloaina o feeseeseaiga faʻale-itumalo i le tele o itu ma isi mataupu faavae taua, ma galulue faʻatasi e puipui le filemu ma le mautu i le Sami o Saina i Saute.
O le RCEP o se maliega tau fefaatauaiga saoloto e atoatoa, faʻaonaponei, maualuga le tulaga lelei ma e aogā i itu uma e lua.
Sa i ai se fa'amatalaga i lalo i le fa'amatalaga soofaatasi muamua a Bangkok o lo'o fa'amatalaina ai mataupu e 20 o le maliega ma ulutala o mataupu ta'itasi. E fa'avae i luga o nei matauga, ua matou iloa o le RCEP o le a avea ma se maliega tau fefa'ataua'iga saoloto atoatoa, fa'aonaponei, maualuga le tulaga lelei ma e aoga mo itu uma e lua.
O se maliega tau fefaʻatauaʻiga saoloto atoatoa. E 20 mataupu, e aofia ai vaega autū o le FTA, fefaʻatauaʻiga o oloa, fefaʻatauaʻiga o auaunaga, avanoa i tupe teufaafaigaluega ma tulafono talafeagai.
O se maliega tau fefaʻatauaʻiga saoloto faʻaonaponei. E aofia ai fefaʻatauaʻiga faʻaeletoronika, aia tatau tau meatotino tau le atamai, faiga faʻavae tau tauvaga, faʻatauga a le malo, pisinisi laiti ma feololo ma isi anotusi faʻaonaponei.
O se maliega tau fefaʻatauaʻiga saoloto e maualuga le tulaga. I tulaga o fefaʻatauaʻiga o oloa, o le tulaga o le tatala o le a oʻo atu i le sili atu i le 90%, maualuga atu nai lo atunuu o le WTO. I le itu tau tupe teufaafaigaluega, feutagaʻi le avanoa i tupe teufaafaigaluega e faʻaaoga ai se auala lisi le lelei.
O se maliega tau fefaʻatauaʻiga saoloto e aogā mo itu uma e lua. O lenei mea e atagia tele lava i fefaʻatauaʻiga o oloa, fefaʻatauaʻiga o auaunaga, tulafono o tupe teufaafaigaluega ma isi vaega ua ausia ai se paleni o manaʻoga. Ae maise lava, o le Maliega e aofia ai foʻi aiaiga i le galulue faʻatasi tau tamaoaiga ma faʻatekinolosi, e aofia ai faʻatulagaga fesuiaʻi mo atunuʻu e le o tele ni atinaʻe e pei o Laos, Myanmar ma Cambodia, e aofia ai tulaga sili atu ona lelei mo lo latou tuʻufaʻatasia lelei i le tuʻufaʻatasia o le tamaoaiga faʻaitulagi.
Taimi na lafoina ai: 18-Nov-2020




